Stikkord: Martin Larsen Hirth


Livbøye til sentrum

Dei tradisjonelle bysentrum tapar terreng. Omsetninga fell og bydelssenter sprett opp som paddehattar. Men i det store utland har dei funne redninga i Business Improvement Districts. Ein organiseringsform som pustar nytt liv i gamle handlegatar. Det høyrast nesten for godt ut til å vere sant. Lat oss sjå om det er det.

Artikkel i Replikk #37: BYEN
av Martin Larsen Hirth

 

Den spede byrjinga

Stå på Torgallmenningen ein sur torsdags ettermiddag i februar og sjå kring deg. Nokre hutrar forbi i full fart, andre snik seg under Breivik-søylene i eit forsøk på å halde seg tørr. Oppover mot teateret kan ein sjå tomme butikklokalar. Set deg på Bybanen til Lagunen og opplev det motsette. Folk, fulle butikkar og høve til å gå tørrskodd.

Medan handelsverksemda i tradisjonelle bysentrum tapar marknadsdelar til kjøpesenter i bydelane, seglar ei ny samarbeidsform opp som vegen til frelse og fornya entusiasme i dei gamle handlegatene. Det forpliktande samarbeidet, kjent som Business Improvement Districts (BID), er ein organisasjonsform nytta i fleire storbyar i den vestlege verda. Den enkle måten å forklare BID på er at det er eit avgrensa geografisk område der forretningsdrivande har gått saman i eit forpliktande samarbeid om å forbetre tilhøva for økonomisk vekst. Norske sentrumsforeiningar har no starta arbeidet med å innføre den same ordninga i Noreg. Er denne forma for samarbeid berre eit felles krafttak for auka aktivitet i sentrumsområde eller er det endå meir privatisering av det offentlege rom? Og har det eigentleg nokon effekt?

For å finne opphavet til Business Improvement Districts lyt ein reisa tilbake til Toronto i Canada på slutten av 1960-talet og til handlegata Bloor West Village. Gata var tradisjonelt sett eit sentrum i Toronto, men opninga av ei nærgåande undergrunnslinje gjorde at folk som tidlegare hadde køyrd over bakken no reiste under og forbi handlegata. Samstundes opna det ei rekkje kjøpesenter i utkanten av sentrum, noko som ytterlegare reduserte tilfanget av handlande i Bloor West Village. Som eit botemiddel forsøkte dei butikkdrivande i Bloor West Village å starte friviljuge sentrumsforeiningar, men dei støtte raskt på problemet med at berre nokre få i kvar bygard var viljuge til å støtte arbeidet økonomisk.

Frustrerte gjekk eldsjelene til styresmaktene i Toronto og bad om lovgiving som gjorde det mogleg å pålegge alle butikkdrivande i Bloor West Village å gje eit økonomisk bidrag for å styrke handlegata. Dei fekk gjennomslag, og i 1970 var arbeidet kome så langt at det første Business Improvement Area[1] opna. Det første året genererte bidraga 47 500 dollar som gjekk til fysisk forbetring av området. Til dømes vart det satt opp blomsterkasser, det vart kutta ned tre og det var satt frem benker til dei handlande. Arbeidet i Bloor West Village opna for andre liknande tiltak og i dag er det over 70 BID berre i Toronto by.[2]

Frå byrjinga i Toronto for over 40 år sidan, har fenomenet med BID spreidd seg over store deler av den vestlege verda. I heile Canada finst det om lag 400 BID. I USA har det frå starten i 1974 i New Orleans kome nesten 1000 slike einingar, der Times Square i New York truleg er det mest kjende.[3] I 2003 vart ordninga introdusert til Storbritannia etter ei endring i lovverket gjennom The Local Government Act.[4] I dag er det totalt 201 BID spreidd jamt utover landet. Seinare har det òg kome BID i Tyskland, Irland, Belgia, Japan, Sør-Afrika, Jamaica, Albania og Serbia, samt at land som Danmark, Sverige, Frankrike og Nederland er i ferd med å vurdere ordninga.[5] Dei siste åra har foreininga Norsk Sentrumsutvikling (NSU), som er ei samanslutning av ulike sentrumsforeiningar rundt om i landet, jobba for å opne opp for liknande ordningar i Noreg.

 

Business Improvement Districts – kvifor, kva og korleis?

Å forklare kva BID er kan vere litt vanskeleg, rett og slett fordi arbeidsoppgåvene er ulike frå stad til stad, alt etter kva som svarar best på dei lokale tilhøva. Det kan vere noko så banalt som å setje ut blomsterkassar i handlegate for å gjere det meir triveleg eller å sørgje for at det er nok benkar til å setje seg ned og slå av ein prat utanfor butikkane. Andre døme er at administrasjonen for BID kan arbeide målretta for å få spesielle butikkar til å etablere seg i byen framfor at den enkelte huseigar må gjere det åleine, eller det kan vere å arrangere julemarknad eller ha juleljos i gatene.

I tillegg til fysisk opprusting og arrangement, driv dei òg med felles marknadsføring og koordinering dei næringsdrivande imellom. Eit vanleg tiltak er å innføre felles opningstider i området eller å ha nattope med tilhøyrande reklame. Ein kan seie at BID bidreg til å nytte nokre av dei mekanismane som kjenneteiknar eit vellukka kjøpesenter. Basert på erfaringane frå utlandet vert det òg brukt mykje tid på å halde områda reine, frie for hærverk og trygge for alle som nyttar seg av det.

Framgangsmetoden for å opprette eit BID er relativt lik. Det kjem eit såkalla «gyldig initiativ» for å starte prosessen om å arbeide fram ei BID-organisering. Det er viktig å merke seg her at ein einskild næringsdrivande ikkje kan kome med eit initiativ åleine, det må kome gjennom sentrumsforeiningar, næringsforeiningar eller liknande. NSU har satt ei grense i utkastet sitt på at eit initiativ er gyldig dersom det representerer «minst 20 prosent av dei verksemder som omfattas av ordninga».[6]

Næringsdrivande i det avgrensa området vedtek gjennom ei avstemming om dei saman skal investere i tiltak som styrker områdets konkurranseevne. På førehand er det bestemt kva for reglar som gjeld for avstemminga. Mest vanleg er det å kombinere prinsippet om ein person, ei røyst med ei form for økonomisk fleirtal. Det kan til dømes vere at dei som stemmer for BID må utgjere både 2/3 av dei røystande og stå for minst 50 prosent av omsetninga eller at dei må representere minst 50 prosent av eigedomsverdiane i det geografiske området. Ein slik kombinasjon er mellom anna forslått for ei mogleg norsk løysing.[7]

Det som skil BID frå vanleg friviljug samarbeid slik ein ser gjennom mange sentrumsforeiningar i dag, er at òg dei som røystar mot ordninga er forplikta til å bidra økonomisk. Det dei næringsdrivande røyster over er innhaldet i ein forretningsplan. Vanlegvis har denne ei tidsfesta ramme på fem år. Etter fem år vert spørsmålet om ein ynskjer BID teke opp til ny vurdering. I Storbritannia vel det store fleirtalet å fortsette etter første periode.[8] Det er eit viktig poeng at innhaldet i forretningsplanen ikkje kjem i staden for offentlege tenester, men i tillegg til desse. Det er sjølvsagt stor variasjon frå område til område og frå land til land kva dette betyr i praksis.

Etter vellukka avstemming vert det årlege pengebeløpet henta inn frå kommunen over skattesetelen og overført til den administrative leiinga av det nyoppretta BID. Trass i dette er det viktig å presisere at eit BID er næringsinitiert og styrt av dei deltakande næringsaktørane sjølve. Summen som vert betalt inn, ofte rekna ut frå beløpet ein betaler i eigedomsskatt om det finst i kommunen, er difor heller ikkje å rekne som skatt i tradisjonell forstand, men sjølvpålagt bidrag.[9] Faktisk syner erfaringar frå utlandet at betalingsvilja er god. Professor Tony Travers ved London School of Economics peiker på at «business are more than willing to vote for taxation when they control what it gets spent on. BID primarily provide services that cash-strapped councils cut».[10]

Etter at dei formelle prosessane er over, tilset styret ansvarlege personar for å stå for den daglege drifta. Styret vert samansett av næringsdrivande, representantar frå lokale styresmakter og som regel innbyggjarar som bur innanfor området om det er tilfelle. Styret er det ansvarlege organ og skal følgje opp at forretningsplanen vert sett ut i livet.

Om opprettinga av BID følgjer dei same prinsippa, er det ei rekkje skilnader på korleis dei fungerer etter starten. I hovudsak går desse skilnadene langs to linjer. Den eine er kven som bidreg til fellesskapet. I USA er det huseigarane som bidreg, medan det i Storbritannia er dei forretningsdrivande leigetakarane som er med i ordninga.[11] I forarbeidet Norsk Sentrumsutvikling har gjort med tanke på ei norsk BID-ordning, tek dei til orde for at det er huseigarane som er den økonomiske parten i samarbeidet.[12] Den andre skilnaden er kva for arbeid som vert gjort i kvart individuelle område. Dette er ikkje særleg rart, då kvart BID har sine eigne utfordringar. I USA vert til dømes mykje av inntektene nytta til å førebyggje kriminalitet og sørgje for tryggleik for dei handlande.[13] Det er lite sannsynleg at det vert prioritert like sterkt i Noreg.

 

Velprøvd ute – nybrotsarbeid heime

BID har altså eksistert i over førti år ute i den store verda. Kvifor kjem så Noreg springande etter no? Årsaka er den same i Noreg som i Bloor West Village: Kjøpesenter kring byane er i ferd med å undergrave tradisjonelle by- og handelssentrum. Ifølgje NSU har sentrum i dei norske byane «vært gjennom store og dyptgripende endringer i løpet av de siste tiårene. Sentrums rolle som markedsplass er utfordret gjennom en betydelig utbygging av nye handleområder i randsonen av byene og byregionene».[14]

Ei fersk utgreiing gjort for Miljøverndepartementet, samanliknar marknadsdelen for sentrum versus kjøpesenter i ti norske byar i perioden 2004-2012, og slår fast at alle bysentrum har hatt nedgang i handelen i perioden.[15] Trenden vert stadfesta i ein handelsvareanalyse for Bergen, som ikkje er med i departementets utgreiing. Bykjernen sin del av omsetninga for Bergen som heilskap har gått tilbake for alle varegrupper i perioden frå 2004 til 2010. Det er òg venta store kjøpesenterutbyggingar i bydelane.[16]

Norsk Sentrumsutvikling har sete seg i førarsetet for å opne opp for BID-samarbeid i Noreg. Med støtte frå Miljøverndepartementet er det no forsøk i fire norske byar: Stavanger, Trondheim, Hamar og Brekstad i Ørland kommune.[17]

BID er eit steg vidare frå dagens sentrumsforeiningar som opplever at friviljug samarbeid ofte har ei grense som stoppar når det økonomiske bidraget gjer seg gjeldande. Eit obligatorisk bidrag gjennom BID løyser den klassiske utfordringa med gratispassasjerar, der nokre betaler medan alle nyt godt av innsatsen. Til dømes gjeld dette store internasjonale kjeder der dei lokale butikkane ofte har vanskeleg for å få aksept frå hovudkontoret om å prioritere deltaking i lokale sentrumsforeiningar.

Det største hinderet NSU og andre tilhengjarar står framfor, er at det i dag ikkje finst ein relevant lovheimel som gjer BID mogleg. I ei juridisk utgreiing gjort på oppdrag frå NSU heiter det at arbeid knytt til infrastruktur eller liknande i eit byggeområde let seg gjere i ei BID-organisering, medan ein fullverdig BID-løysing ikkje fell innanfor dagens lovverk.

Dersom BID-modellen er ment for å skape aktivitet og virksomhet i området for øvrig, for eksempel arrangementer, markedsføring, mv vil reglene om urbant jordskifte etter dagens regler ikke gi adgang til tvungen kostnadsfordeling, og da heller ikke til opprettelse av egne rettssubjekter, for å koordinere slik aktivitet. Dette gjelder selv om det kun er en forsøksordning som ønskes innført i et begrenset antall kommuner i en begrenset periode.[18]

I tillegg til at det må kome juridiske endringar er det òg ei rekkje praktiske moment ved sjølve BID-ordninga i Noreg som må utgreiast nærare. Til dømes må ein avgjere om ordninga skal omfatte alle som driv med kommersiell verksemd i området eller berre dei som driv med klassisk varehandel. Eller kva storleik og på kva grunnlag bidraget til BID skal reknast ut frå. Det same gjeld korleis huseigarar kan fordele bidraget på sine leigetakarar. Skal dei kunne fordele alt vidare til sine leigetakarar eller må dei betale delar sjølve?

 

Kva er effekten av BID?

Om ein berre legg til grunn saksutgreiingane frå NSU, kan ein lure på kvifor ei BID-ordning ikkje allereie er innførd i Noreg. I saksutgreiinga vert det konkludert med at:

Det vil derfor være rett å konkludere med at BID har vist seg å være en velegnet modell for sentrumssamarbeid og finansiering av sentrumssamarbeid, og at det i stor grad har medvirket til å ivareta de samfunnsmessige sidene knyttet til sentrum. BID fungerer i rommet mellom det offentlige og det private. I den grad det reises innvendinger mot løsningen er dette ofte knyttet til at løsningene har beveget seg for mye til en av sidene.[19]

Ser ein derimot på forskingslitteraturen er det litt meir uklårt om BID-ordninga faktisk har den verknaden ein håper på. Ordninga er i sin natur eit interessant forskingsobjekt frå ei rekkje ulike fagretningar som geografi, offentleg administrasjon, økonomi og byplanlegging. Dette gjer at i takt med at fleire BID vert oppretta, aukar òg den kritiske merksemda frå akademisk hald. Særskild gjeld dette kring spørsmål knytt til demokrati, ansvarleggjering og regulering av offentleg rom.[20] Kven er det som bestemmer kva som skal gjerast innanfor området, er det dei forretningsdrivande eller er det folkevalde politikarar? Kven fører oppsyn og kontrollerer ulike tiltak som vert satt i gong, og er ikkje BID i endå større grad å legge til rette offentlege byrom for konsumentane?

Skal ein innføre ei BID-ordning i Noreg, er det òg særs viktig å sjå kritisk på dei områda som vert påverka og som ikkje har samband med kor vellukka den økonomiske utviklinga vert. Når det er sagt, er nett den økonomiske effekten det første ein studerer. Utan oppsving for bysentrum er det få argument for i det heile å jobba vidare med BID-ordninga i Noreg.

Kor vellukka BID vert oppfatta av dei næringsdrivande kan målast langs fleire variablar. Gina Caruso og Rachel Weber har i antologien Business Improvement Districts: Research, theories and controversies utvikla indikatorar for korleis ein kan måle effekten av BID. Dei tek til orde for at eigedomsverdi, fleire forretningar, kor tilgjengeleg området er, identitet, attraktivitet og tryggleik er dei beste måtane å måle effekt på, men legg òg til at kvart enkelt område må velje indikatorar som passer deira mål. I Noreg er det til dømes lite truleg at auka tryggleik er den viktigaste målsettinga. Medan fornying av BID etter første periode vert nytta av somme argumenterer Caruso og Weber for at dette i større grad er knytt til opplevd suksessforståing heller enn empiriske prov.[21]

Diverre, skriv Caruso og Weber, er det eit fåtal som tek arbeidet med systematisk å dokumentere effekten av BID-ordninga. Dei to peikar på at trass påstandar om høgare eigedomsverdi, auke i næringsverksemd og stigande livskvalitet så er det ikkje funne noko statistisk prov på at det er ei årsakssamanheng mellom BID og positiv utvikling. «BID are tempted to overattribute positive outcomes to their efforts given the difficulty controlling for other factors that may have had independent influence on the same outcomes».[22]

Casestudiar av kor vellukka enkeltområde har vore, er i tillegg lite egna til å identifisere eventuelle negative konsekvensar av BID som til dømes omfordeling av kriminalitet og kor vidt andre strøk vert svekka som følgje av at varehandelen trekk mot BID-områda.[23]

Likefullt finst det eksempel som tilseier at dei største BID-områda opplev ei stigning i eigedomsprisar. Furman Centre har gått gjennom eigedomsverdien i BID i New York og finn gjennomsnittleg at BID har stor innverknad på eigedomsverdien. Den varierer likevel mykje med storleiken på BID-området. Effekten er klart størst i store BID og primært på næringseigedom. Dei finn ikkje at bustader opplev same verdistigninga.[24]

Totalt sett er det få prov på den direkte økonomiske effekten BID-ordninga har. Det tyder ikkje det same som at det i enkeltdøme ikkje finn ei betring for bysentrum, men ein kan ikkje på overordna nivå seie at innføring av BID-ordningar gjev økonomisk vekst. Det er sjeldan kontrollert for andre variablar som kan påverke sentrumsområdet.

 

Ein ny styringseining?

Om ein ser bort frå resultatvurdering, er den prinsipielle skepsisen knytt til spenninga mellom offentleg og privat virke. Som nemnd over skriv NSU at BID ligg i rommet mellom det private og det offentlege. I deira eigen gjennomgang av erfaringar frå andre land, er gjennomgangstona at dei stadane der det oppstår kritikk er det fordi ein dreg forretningstanken for langt. «Et attraktivt og godt forretningsområde trenger også «beautification – blomster, uterom, sittegrupper, lekeområder mv».[25]

Samstundes er det gode grunnar til å hevde at dersom BID ligg i rommet mellom offentleg og privat, er det vesentleg nærare den private sida. Rett nok vil truleg nokre av oppgåvene falle mellom det som i dag vert definert som offentlige oppgåver, som til dømes avfallshandtering og gatelys, og oppgåver som er for store for private enkeltaktørar. Men spørsmålet er ikkje kva type oppgåver som vert utførd, heller kven som bestemmer kva for oppgåver som skal gjerast. Det er ikkje til å kome unna at BID er eit initiativ frå næringslivet og som langt på veg vert styrt av næringslivet sjølv. NSU skriv i utkastet sitt til norsk BID-modell at kjernen er at løysinga er «næringlivsstyrt og obligatorisk».[26]

Med dette som bakteppe reiser det seg spørsmål knytt til demokrati, ansvarleggjering og kommersialisering av det offentlege rom som ein må vere merksam på. Ei BID-ordning bør vere ansvarleg ovanfor tre ulike grupper: rettssubjekta i ordninga, dei som bur i BID-området og dei som bur i byen elles.[27] Eit viktig demokratisk prinsipp er i kor stor grad ein kan ansvarleggjere dei som sit ved makta. Ein kan til dømes kaste statsministeren dersom han får fleirtalet i parlamentet mot seg eller ein kan røyste dei ut av posisjon ved neste val. I modellen NSU har lagt fram for ei norsk ordning skal kommunen vere klageinstans og sjå til at forretningsplanen som er vedteke vert følgd.[28] Det er derimot uklart kven som kan klage. Om det berre gjeld dei forretningsdrivande som deltek i BID, kan dei ansvarleggjere BID overfor ein tredjepart som her er kommunale styresmakter. Like fullt må ein òg stille spørsmålet om innbyggjarar i området, for den saks skuld, alle innbyggjarar i kommunen har denne moglegheita. Og sjølv om private òg kan klage til kommunen, er det på grunnlag av ein forretningsplan dei som bebuarar ikkje sjølve har hatt nokon innverknad på.

Eit anna tilbakevendande spørsmål i diskusjonen om BID er om det auka nærværet til privat sektor i det offentlege rom svekker demokratiet. I forskingslitteraturen vert det mellom anna peika på at private bebuarar i BID ikkje er tilstrekkeleg representerte i styre og stort sett vert sittande som symbol for si eiga gruppe medan stemmevekta ligg hos huseigarar.[29]

I USA er det vanleg at BID-ordninga har til dels sterk påverknad på det som vert rekna for offentleg rom. Mykje av dette vert forhandla fram i ein avtale med lokale styresmakter tidleg i prosessen med å opprette BID.[30] Særskild har det vore debatt kring korleis uniformert personell i store BID opptrer overfor tiggarar, huslause og andre grupper, mellom anna ved å fjerne dei frå handlegatar. Både i USA og Storbritannia har domstolane slått ned på brot på menneskerettar. I motsetning til kjøpesenter har ikkje gater opningstider som gjev høve til å kaste bort dei ein ikkje ønskjer å ha der. [31] [32]

Denne reguleringa av offentleg rom er meir vanleg i USA enn det er naturleg å forvente i Noreg, men det har allereie vore debatt om korleis vektarar oppfører seg mot dei same gruppene i fleire norske byar.[33] Storbygruppa av næringsforeiningar i Noreg gjennomførde i 2013 ei undersøking som synte at tiggarar var blant det som irriterte folk mest i bysentrum.[34]

I forlenginga av det amerikanske dømet finn ein fleire relevante spørsmål som har vore mykje diskutert i Storbritannia, og som òg pregar den svenske debatten om innføring av BID-ordninga. Skal sentrum vere eit utstillingsvindauge for næringslivet tilrettelagt for dei som ønskjer å konsumere? Eller skal det vere vårt mest sentralt plasserte offentlege rom og møteplass? Sett til ein lokal kontekst i Bergen, er eit slikt spørsmål kanskje eigna til å vekke det same engasjementet som ein har sett kring ei eventuell opning for byreklame i offentlege rom.

 

Eit plaster på såret

I denne artikkelen har eg prøvd å gje eit innblikk i kva BID er for noko, kvifor mange meiner det kan vere eit godt verktøy og kvifor det er naudsynt å vurdere det med eit meir kritisk blikk enn som det har vore gjort i Noreg til no.

Er det eit problem at ein jobbar for å opne opp for BID i Noreg? Svaret på det meiner eg er nei. Det er unekteleg ei utfordring for norske bysentrum at dei tapar marknadsdelar, og dersom ein arbeidar ut frå grunntanken om at alle regionar treng eit kraftfullt bysentrum, er utviklinga til å uroe seg over. Difor er det bra at ein ser til kva som vert gjort i andre land. Samstundes er det ikkje slik at ei lovendring som opnar for BID er det same som at det faktisk vert innført i alle norske bysentra. I dag er det som oftast vel- og sentrumsforeiningar som ivrar sterkast etter forpliktande samarbeid. Utfordringa for mange av dei er at huseigarar og internasjonale kjeder ikkje sluttar opp kring gode initiativ. Sjølv om dei som ikkje bidreg i dag blir tvinga ved lov til å betale eit bidrag til BID-ordninga, må det først vere eit fleirtal for ei slik ordning. Og her utgjer denne gruppa eit viktig stemmegrunnlag. Det er difor ein valkamp i oppoverbakke for å sikre fleirtal. Ikkje uoverkommeleg, men vanskeleg.

Samstundes er det peika på ei rekkje problematiske områder som gjer at BID ikkje er unisont omfamna. Mellom anna gjeld dette utfordringar knytt til forvalting av offentlege rom og korleis private bebuarar kan få påverke nabolaga sine. Dette er prinsipielle spørsmål som må vektleggast i vidare arbeid. Ein skal lytte til kritikken, men ikkje alt kan overførast til ein norsk kontekst. Med ein medvite haldning til desse problema frå nasjonale og lokale styresmakter er det mogleg å ta lærdom av det som har vore problematisk andre stadar.

Sjølv om NSU er positiv til ordninga og dei fleste BID som vert oppretta vert vidareførd er det vanskeleg å sjå at det er vegen til frelse. Det finst lite overordna forsking som syner effekten av BID og det er heller ikkje slik at samarbeid i sentrum i dag er på eit nullpunkt. Ein må òg ta med i reknestykket at det er sterke kreftar i sving som ligg utanfor dei handelsdrivande sin kontroll, sjølv om ein opprettar BID. Dagens konkurransesituasjon er langt på veg eit resultat av norsk arealpolitikk dei siste 30 åra. Reguleringspolitikken og dei store arealgrepa vil framleis liggje hjå kommunen og her kan BID i beste fall berre bli ein ny lobbyaktør for å endre dei politiske føringane. Debatten om BID er eit godt bidrag til korleis norske bysentrum skal overleve, men ein treng eit meir nyansert bilete på det enn kva har vore tilfelle til no.

 

NOTAR

[1] Omgrepa Business Improvement District og Business Improvement Area vert begge nytta i litteraturen. I generelle vendingar nyttar eg utelukkande Business Improvement District.

[2] Bloor West Village: «History of Bloor West Village». (Lest 25. februar 2014):http://www.bloorwestvillagebia.com/about-us/history-of-the-bloor-west-village

[3] Times Square Alliance: «The Official Site of Times Square». (Lest 25. februar 2014): http://www.timessquarenyc.org/index.aspx

[4] The National Archives: «Local Government Act». (Lest 25. februar 2014):
http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2003/26/contents

[5] Norsk Sentrumsutvikling: «Vitalisering av bysentrum – en norsk BID-modell». (Lest 25. februar 2014): http://www.norsk-sentrumsutvikling.no/BID.aspx?PID=168&M=NewsV2&Action=1&NewsId=63

[6] Norsk Sentrumsutvikling (2013): «Rapport om arbeidet i 2012. Utredning og utprøving av BID». (Lest 16. mars 2014): http://www.norsk-sentrumsutvikling.no/BID.aspx?PID=141&M=NewsV2&Action=1&NewsId=62

[7] Ibid.

[8] British BIDS: «BID Ballot Results». (Lest 16. mars 2014): http://www.britishbids.info/BIDLocations.aspx

[9] Norsk Sentrumsutvikling (2013)

[10] The Economist (2013): «Bid for Victory». The Economist, 17. august. (Lest 25. februar 2014): http://www.economist.com/news/britain/21583704-companies-are-stepping-provide-services-councils-are-cutting-bid-victory

[11] Ibid.

[12] Norsk Sentrumsutvikling: «BID – en aktuell utfordring: Styrket næringsfellesskap». (Lest 25. februar 2014): http://www.regjeringen.no/upload/subnettsteder/framtidens_byer/samlinger/Nettverkssamling_Bergen_okt2011/ATP/Dag2/BID_Styrket_naeringsfellesskap_en_orientering.pdf

[13] Gould, Ingrid Ellen, Amy Ellen Schwartz, Ioan Voicu (2007): «The impact of Business Improvement Districts on Property Values: Evidence from New York». Working paper 07/01, Furman Centre for Real Estate & Urban Policy, New York University. (Lest 16. mars 2014): http://furmancenter.org/files/publications/ImpactofBIDcombined_000.pdf

[14] Norsk Sentrumsutvikling (2013)

[15] Asplan Viak (2013): «Handel i og utenfor bysentrum». (Lest 16. mars 2014): http://www.regjeringen.no/upload/MD/2013/AsplanViakrapport_kjopesenter.pdf

[16] Bergens Tidende (2013): «Byggeboom for kjøpesentrene». Bergens Tidende, 24. april. (Lest 16. mars 2014):
http://www.bt.no/nyheter/okonomi/Byggeboom-for-kjopesentrene-2884758.html#.UtKBNfTuKGk

[17] Norsk Sentrumsutvikling: «Hva er norsk sentrumsutviklings BID-prosjekt?». (Lest 16. mars 2014): http://www.norsk-sentrumsutvikling.no/BID.aspx?PID=168&M=NewsV2&Action=1&NewsId=64

[18] Norsk Sentrumsutvikling (2013)

[19] Ibid. s. 49

[20] Hoyt, Lorlene og Devika Gopal-Agge (2007): «The Business Improvement District Model: A Balanced Review of Contemporary Debates». Geography Compass 1 (4): 946-958.

[21] Caruso, Gina og Rachel Weber (2008): «Getting the Max for the Tax: An Examination of BID Performance Measures», i Göktug Morcöl, Lorlene Hoyt, Jack W. Meek og Ulf Zimmerman (red.) Business Improvement Districts: Research, theories and controversies. New York: CRC Press.

[22] Ibid. s.347

[23] Hoyt, Lorlene og Devika Gopal-Agge (2007)

[24] Gould, Ingrid Ellen, Amy Ellen Schwartz, Ioan Voicu (2007): «The impact of Business Improvement Districts on Property Values: Evidence from New York». Working paper 07/01, Furman Centre for Real Estate & Urban Policy, New York University. (Lest 16. mars 2014): http://furmancenter.org/files/publications/ImpactofBIDcombined_000.pdf

[25] Norsk Sentrumsutvikling (2012): «Internasjonale løsninger». (Lest 16. mars 2014): http://www.norsk-sentrumsutvikling.no/BID.aspx?PID=141&M=NewsV2&Action=1&NewsId=61

[26] Norsk Sentrumsutvikling (2013)

[27] Hochleutner, Brian (2008): «BIDs farewell: The Democratic Accountability of Business Improvement Districts» i Göktug Morcöl, Lorlene Hoyt, Jack W. Meek og Ulf Zimmerman (red.) Business Improvement Districts: Research, theories and controversies. New York: CRC Press.

[28] Norsk Sentrumsutvikling (2013)

[29] Hoyt, Lorlene og Devika Gopal-Agge (2007)

[30] Dorritie, Adam (2010): «An Analysis and Evaluation of Business Improvement Districts». Goldstein Report 3. Department of Political Science, University of Louisiana.

[31] Hoyt, Lorlene og Devika Gopal-Agge (2007)

[32] Steel, Mark og Martin Symes (2005): «The privatisation of Public Space? The American Experience of Business Improvement Districts and their Relationship to Local Governance». Local Government Studies 31 (3): 321–334

[33] Oppland Arbeiderblad (2012): «Vektere jager tiggere bort fra gata». Oppland Arbeiderblad, 9. mai. (Lest 16. mars 2014):
http://www.oa.no/nyheter/article6048449.ece

[34] YouGov (2013): «Handlevaner i norske byområder». (Lest 16.mars 2014): http://www.kristiansand-chamber.no/files/Storbyundersokelse-handlevaner.pdf

Innhald Replikk #37: BYEN

OMSLAG #37 Byen

TEMA: BYEN

Leiar
av Magnus Halsnes

Å skrive en by
Intervju med Gunnar Staalesen
av Beatrice M.G. Reed

Gaten – byens sosiale puls
av Sara Kohne og Eline Øyen Grave

«A tale of two cities» – drapet på Beirut [fulltekst]
av Magnus Dølerud

Sør for staden
av Thomas Cook

Appointed Cities
[cidades indigitadas]
dikt av Álvaro Seiça

Det beste, eller det verste
Tanker om byutvikling i bergensregionen
av Fredrik Barth

Urbane kontraster
kunstbidrag av Celia Seim, Astrid Humerfelt, Hanne Grimstveit og Stine Skjevik Thomassen

Kellis – Dualistenes oaseby
av Håkon Teigen

Brev frå Pompeii
novelle av Mari Stokke-Bakken

Livbøye til sentrum [fulltekst]
av Martin Larsen Hirth

Boligsektoren i Norge – velferdsstatens vaklende pilar?
av Arild Holt-Jensen

Fotografier
kunstbidrag av Ben Andreas Harding

Flukten til Paris
av Solveig Helene Lygren

Fra «havstril» til «bystril»
smakebit fra antropologisk feltarbeid
av Alf Helge Greaker

***

Replikk #37 vart utgjeve våren 2014.

Ønskjer du å vite meir om nummeret eller å tinge det? Send ein e-post til replikk@uib.no

Nummer #37 kostar 50 kroner.

Frå og med 2014 kostar ei enkeltutgåve av Replikk 50 kroner. Årsabonnement for private er 90 kroner og for institusjonar er det 190 kroner.

Prisane inkluderer porto.

Innhold Replikk #36: FORSVAR

OMSLAG #36 Forsvar

TEMA: FORSVAR

Leiar
av Magnus Halsnes

Slagmarken blir digital
Intervju med Jan Reksten
av Martin Larsen Hirth

Hva slags verden lever i egentlig i?
En sikkerhetspolitisk
analyse
av Stein-Ivar Lothe Eide

«Enige og tro til Dovre faller»
– eit ekteskap mellom kultur og makt
Eirik Magnus Fuglestad

Skisser frå dagbøker
kunstbidrag av Thea Hjelmeland

«Gud vil det!»
Korstog som forsvar
av Pål Berg Svenungsen

Bodu Balasena: Et buddhistisk festningsverk
av Michael Hertzberg

Forsvar
kortprosa av Anna Møller Heger

En ridder i skinnende rustning
av Johanne Gillow

Irrelevant frihet?
Om Lars Svendsens Friheten
s filosofi
av Torstein Krossnes


Replikk #36 ble utgitt høsten 2013.

Ønsker du å vite mer om nummeret eller bestille det? Send en mail til replikk@uib.no

Nummer #36 koster 35 kroner.

Fra og med 2014 koster en enkeltutgave av Replikk 50 kroner. Årsabonnement blir privat 90 kroner, og institusjonsabonnment blir 190 kroner.

Prisene inkluderer porto.

 

Innhold Replikk #35: KONKURRANSE

REPLIKK35

TEMA: KONKURRANSE

Leiar
av Magnus Halsnes

Alene mot asfalten
Martin Larsen Hirth intervjuer kappgjenger Trond Nymark

Naturens skaperkraft
av biologiprofessor Arne Skorping (UiB) om konkurranse som drivkraft i evolusjonen

Skjev eller bare hard? Økonomisk seleksjon i utider
av stipendiat Eirik Sjåholm Knudsen og Professor Lasse B. Lien (NHH)

Sammen er vi mindre alene
av psykolog Joachim Berntsen Skouverøe om det sosiale aspektet ved World of Warcraft

Sjakk med romvesener og filosofer: En undersøkelse av regler og regelfølging ut fra David Gerrold og Ludwig Wittgenstein [fulltekst]
av filosofi- og historielærer Torstein Krossnes

Allting går så fort
kunstbidrag av grafisk designer Mads Andersen

Språk som identitetsmarkør: finbergensk eller gatebergensk i en særlig bydel i Bergen
av språkviter Maria-Rosa Doublet

«Det høye tårn kaster sjenerende skygge på Fløyen»
av skribent Thomas Cook om arkitektkonkurransen som førte til dagens rådhus i Bergen

Et kultursosiologisk blikk på fotballpublikummet
av sosiolog Arve Hjelseth

Kaotisk konkurranse: Et forsøk på å sette seg inn i israelsk politikk
av Kaia Tetlie, masterstudent ved Universitetet i Tel Aviv


Replikk #35 ble utgitt våren 2013.

Ønsker du å vite mer om nummeret eller bestille det? Send en mail til replikk@uib.no

Nummeret koster 35,- Årsabonnement privat 60,- Institusjonsabonnment 150,-

Prisene inkluderer porto.